حدیث 5587
5587- 7-[1] مُحَمَّدُ بْنُ عَلی بْنِ الْحُسَینِ بِإسْنادِهِ عَنْ شُعَیبِ بْنِ واقِدٍ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ زَیدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ آبائِهِ ع فی حَدیثِ الْمَناهی قالَ: نَهَی رَسولُ اللهِ ص عَنِ التَّخَتُّمِ بِخاتَمِ صُفْرٍ أوْ حَدیدٍ.
——————————
[1]– الفقیه 4- 10- 4968، و أورده مع قطعات أخری فی الحدیث 6 من الباب 94 من أبواب ما یکتسب به.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه دو است.
شیخ صدوق این حدیث به طریق خود در الفقیه به شعیب بن زید که معتبر درجه دو است، از حسین بن زید بن علی بن حسین علیهماالسلام روایت کرده است. در این طریق، با ثقه درجه دو مواجه هستیم، شعیب بن واقد، حسین بن زید و عبدالعزیز بن محمد بن عیسی که در طریق شیخ است، لذا این حدیث، معتبر درجه دو هست، اما مرتبه پایین از آن است. البته جالب است که مجلسی اول، این حدیث را صحیح میداند.
* * *
مجلسی اول: طریقه إلیه قوی، لکن طریفه إلی الحسین بن زید، حسن، و الأظهر أنه أخذه من کتابه و علی ی حال فعند المصنف صحیح (رو).
در این حدیث، علاوه بر آهن، فلز برنج هم از جانب حضرت رسول الله، نهی شده است. برنج، آلیاژ مس و روی است و هر چند قابل مقایسه با آهن نیست، اما باز نسبت به خیلی دیگر از فلزات، آلودگیپذیری نسبتا بیشتری دارد، لذا این مورد هم ملحق به مورد قبل است.
نکتهای را عرض کنم که شاید برایتان جالب باشد، مفرغ که آلیاژی از مس و قلع است، نسبت به برنج که گویی ظاهرش آلودگیپذیری بیشتری دارد، در دوره صدر اسلام، در سرزمین حجاز و بسیاری سرزمین های دیگر، مورد استفاده نبود و احتمالا علت آن هم همین تغییر شکل و رنگ آن بوده است. ظاهرا مفرغ، علی رغم تغییر شکل و رنگ ظاهریش، آلودگیپذیری میکروبی و باکترایی کمی دارد و با توجه به وجود مس، باکتریها و میکروبها، خیلی روی آن دوام نمیآورند، اما از نظر ظاهری، تغییر شکل یافتهاش، مطلوب نیست و به تعبیری کریه است. مگر مستمرا نظافت شود و اکسیدهایش برداشته شود.
نکته جالب دیگر اینکه پتینه مفرغ، یا همان لایه روی مفرغ، بر خلاف آهن، از خود فلز محافظت میکند و به همین جهت است که وسایل مفرغی، علی رغم تغییر رنگ ظاهرشان، هزارهها زیر آب و خاک سالم میمانند. این هم رشحاتی از تحصیلات تاریخ تمدن باستان حقیر.