حدیث 1187
1187- 2-[1] وَ عَنْهُ عَنْ صَفْوانَ عَنْ مَنْصورِ بْنِ حازِمٍ عَنْ أبیعَبْدِاللهِ ع فی الرَّجُلِ یتَوَضَّأُ فَیبْدَأُ بِالشِّمالِ قَبْلَ الْیمینِ قالَ یغْسِلُ الْیمینَ وَ یعیدُ الْیسارَ.
——————————
[1]– التهذیب 1- 97- 253 و الاستبصار 1- 73- 225.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به حسین بن سعید الاهوازی که معتبر درجه یک است، از صفوان بن یحیی از منصور بن حازم روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: صحیح (مل).
این حدیث درباره تقدم عضو راست بر عضو چپ در وضو است. ابن حازم درباره فردی سؤال میکند که وضو را با سمت چپ، قبل از سمت راست شروع میکند و امام علیهالسلام هم میفرمایند که سمت راست را بشوید و سمت چپ را اعاده کند.
اما چند نکته درباره این روایت؛
1- جدای از این که این دستور لزومی است یا توصیهای، اگر یمین و یسار را به دست راست و چپ معنا کنیم، این فرمایش مربوط به شستن دستها میشود و نمیتوانیم آنها را به پاها تعمیم دهیم، چرا که ممکن است قیاس باشد آن هم مع الفارق، اما اگر به سمت راست و چپ معنا کنیم، هم به دستها مربوط میشود و هم پاها و آن وقت این هم قرینهای میشود بر جواز شستن پاها و حتی لزوم یا توصیه بر تقدم پای راست بر پای چپ.
2- یمین و یسار را هرگونه که معنا کنیم؛ به دو دلیل ما این دستور امام را حمل بر توصیه میکنیم. اول اینکه گفتیم وقتی الله تعالی وضو را با این دقت و بیان ترتیب بیان میفرمایند، فقط با اضافه کردن یک یا دو کلمه کاملا رایج، میشده که لزوم تقدم یمین بر یسار را هم بیان کند و این قرینهای است بر عدم لزوم این تقدم. حالا اگر کسی این دلیل را بپذیرد، قرینه خارجی دیگری نیست و باید به اصل در اوامر و نواهی مراجعه کند، یعنی اگر در صورت نبود قرائن خارجیه، اصل را بر لزوم بداند، این دستور هم لزومی میشود و باید ببیند که آیا این لزوم، فقط برای تقدم دست راست بر دست چپ است، یا برای تقدم مسح پای راست بر پای چپ هم هست. اما اگر مثل بنده باشد که حمل بر تنزیه و توصیه میکند، کار راحتتر میشود.