حدیث 1185 و جمعبندی این باب (موقت)
1185- 5-[1] 1185- 5-[1] أحْمَدُ بْنُ عَلی بْنِ أبیطالِبٍ الطَّبْرِسی فی الْإحْتِجاجِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِاللهِ بْنِ جَعْفَرٍ الْحِمْیری عَنْ صاحِبِ الزَّمانِ ع أنَّهُ کَتَبَ إلَیهِ یسْألُهُ عَنِ الْمَسْحِ عَلَی الرِّجْلَینِ بِأیهِما یبْدَأُ بِالْیمینِ أوْ یمْسَحُ عَلَیهِما جَمیعاً مَعاً فَأجابَ ع یمْسَحُ عَلَیهِما (جَمیعاً) [2] مَعاً فَإنْ بَدَأ بِإحْداهُما قَبْلَ الْأُخْرَی فَلا یبْدَأُ إلّا بِالْیمینِ.
أقولُ: وَ تَقَدَّمَ ما یدُلُّ عَلَی ذَلِکَ[3] وَ یأْتی ما یدُلُّ عَلَیهِ[4].
——————————
[1]– الاحتجاج 492.
[2]– لیس فی المصدر.
[3]– تقدم فی الباب 15 و 16 و 25 من هذه الأبواب.
[4]– یأتی فی الباب 35 من هذه الأبواب.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام غیر معتبر است.
شیخ طبرسی این حدیث را به صورت مرسل از محمد بن عبدالله بن جعفر الحمیری روایت کرده است. شیخ طبرسی از علمای قرن ششم و محمد الحمیری از فقها و محدثین قرن سوم و چهارم است،یعنب حدود دو قرن بین این دو فاصله است.
در این حدیث ادعا میشود که امام عصر علیهالسلام، مسح همزمان دو پا را مجاز میدانند، اما میفرمایند که اگر خواست یکی یکی مسح کند، شروع نکند، مگر به راست. این حدیث مرسل است نمیتوانیم آن را مستند برداشت فقهی قرار دهیم.
* جمعبندی این باب (موقت):
بر خلاف موالات که تا اینجا استحبابی بود، معلوم شد که ترتیب مذکور در آیه، برای وضو لازم است. یعنی باید شستن صورت را مقدم بر دستها قرار داد و شستن دستها را مقدم بر مسح سر و مسح سر را قبل از مسح پاها. جالب آنکه ما برای این واجب، تا این جا فقط یک روایت واضح داشتیم، اما بارها گفتهام که تعداد روایت در تشخیص واجب و حرام بودن چیزی، یا واجب و حرام نبودن چیزی، مهم نیست، کما اینکه مطلب درباره مستحب و مکروه هم جاری است.
در مورد تقدم مواضع سمت راست بر سمت چپ، یعنی شستن دست راست بر دست چپ و مسح پای راست بر پای چپ هم که تا اینجا مطلب قطعی نداشتیم.