حدیث 1170 و جمعبندی این باب (موقت)
1170- 30-[1] وَ قالَ الْکُلَینی وَ الَّذی جاءَ عَنْهُمْ أنَّ الْوُضوءَ مَرَّتانِ هُوَ أنَّهُ لَمْ یقْنِعْهُ مَرَّةٌ وَ اسْتَزادَهُ فَقالَ مَرَّتانِ ثُمَّ قالَ وَ مَنْ زادَ عَلَی مَرَّتَینِ لَمْ یؤْجَرْ.
وَ هُوَ أقْصَی غایةِ الْحَدِّ فی الْوُضوءِ الَّذی مَنْ تَجاوَزَهُ أثِمَ وَ لَمْ یکُنْ لَهُ وُضوءٌ وَ کانَ کَمَنْ صَلَّی لِلظُّهْرِ خَمْسَ رَکَعاتٍ وَ لَوْ لَمْ یطْلِقْ ع فی الْمَرَّتَینِ لَکانَ سَبیلُهُما سَبیلَ الثَّلاثِ انْتَهَی
أقولُ: وَ تَقَدَّمَ ما یدُلُّ عَلَی ذَلِکَ[2] وَ یأْتی ما یدُلُّ عَلَیهِ[3] وَ تَقَدَّمَ فی کَیفیةِ الْوُضوءِ ما ظاهِرُهُ اسْتِحْبابُ الثّانیةِ وَ ذَکَرْنا وَجْهَهُ[4].
——————————
[1]– الکافی 3- 27- 9.
[2]– تقدم فی الحدیث 5 من الباب 9 من أبواب أحکام الخلوة و فی الباب 15 من هذه الأبواب و فی الحدیث 15 من الباب 25 من أبواب الوضوء.
[3]– یأتی فی الحدیث 1، 4 من الباب 32 من أبواب الوضوء.
[4]– تقدم فی الحدیث 3 من الباب 15 من أبواب الوضوء.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام غیر معتبر است.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را به صورت مرسل نقل کرده است که مرسلات ایشان هم از قاعده کلی مرسلات خارج نیست. (مرسلات کتب اربعه)
حدیث مضمره هم هست.
در این حدیث مرسل مضمره آمده است که وضو ، دو بار است. اگر یک بار قانعش کرد، به آن بیافزاید. بعد میفرمایند که دو بار و کسی که بر دو بار بیفزاید، اجری نبرده است.
این حدیث برای ما معتبر نیست و کاری به آن نداریم، اما ببینیم جناب شیخ حر چه توضیحی دادهاند. ایشان فرمودهاند که این، آخرین حد در وضو است و کسی که از آن تجاوز کند، گناه است و وضو برایش نیست و مانند کسی است که نماز ظهر را پنج رکعت بخواند و اگر اطلاق نداشتند به دو بار، سبیل آن دو، سبیل سهتایی میشد.
ما که این حدیث را معتبر نمیدانیم، اما انصافا این مطلب جناب شیخ حر، درست نیست. در این حدیث آمده است که «مَنْ زادَ عَلَی مَرَّتَینِ لَمْ یؤْجَرْ»، یعنی کسی که بر دو بار بیافزاید، اجری نبرده است،یعنی کار بیخودی انجام داده است، نَه اینکه ممنوع است و وضو را خراب میکند که حالا بخواهند با نماز پنج رکعتی مقایسه کنند.
* جمعبندی این باب (موقت):
تا اینجا معلوم شد که آنچه در وضو مهم است، یک بار شستن مواضع غسل و یک بار مسح مواضع مسح است و بیشتر از آن، فی نفسه ارزش شرعی ندارد. همین و بس.