حدیث 1287و جمع‌بندی این باب (موقت)
1287- 1-[1] مُحَمَّدُ بْنُ عَلی بْنِ الْحُسَینِ قالَ: قالَ رَسولُ اللهِ ص افْتَحوا عُیونَکُمْ عِنْدَ الْوُضوءِ لَعَلَّها لا تَرَی نارَ جَهَنَّمَ[2].
وَ رَواهُ أیضاً فی الْمُقْنِعِ مُرْسَلاً[3]
وَ فی ثَوابِ الْأعْمالِ وَ فی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الصَّفّارِ عَنِ الْعَبّاسِ بْنِ مَعْروفٍ وَ أبی‌هَمّامٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سَعیدِ بْنِ غَزْوانَ عَنِ السَّکونیِّ عَنِ ابْنِ جُرَیجٍ عَنْ عَطاءٍ عَنِ ابْنِ عَبّاسٍ قالَ: قالَ رَسولُ اللهِ ص وَ ذَکَرَ مِثْلَهُ[4]
أقولُ: وَ تَقَدَّمَ ما یدُلُّ عَلَی الْحُکْمِ الثّانی فی الْمَضْمَضَةِ وَ الِاسْتِنْشاقِ[5] وَ یأْتی ما یدُلُّ عَلَیهِ[6].
——————————
[1]– الفقیه 1- 50- 104.
[2]– جاء فی هامش المخطوط ما نصه-” نقل الشیخ الإجماع علی عدم استحباب ایصال ماء الوضوء الی داخل العینین، و قال الشهید- لا منافاة بین الأمرین لعدم التلازم بین فتح العینین و ایصال الماء الی داخلهما، قال الشیخ بهاء الدین- و لا یبعد ترتب الثواب علی رؤیة أفعال الوضوء” منه قده. راجع الخلاف 1- 14 المسالة 35 و الذکری 95 و مفتاح الفلاح 16.
[3]– المقنع 8.
[4]– ثواب الأعمال 33، و علل الشرائع 280. و کان فی الأصل (جریح) بالحاء.
[5]– تقدم فی الحدیث 6 و 9 و 10 و 12 من الباب 29 من هذه الأبواب.
[6]– یأتی فی الحدیث 7 من الباب 24 من أبواب النجاسات.
طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام غیر معتبر است.
شیخ صدوق هم شبیه این حدیث را در الفقیه به صورت مرسل نقل کرده است که مرسلات ایشان هم از قاعده کلی مرسلات خارج نیست. (مرسلات کتب اربعه)
ایشان در المقنع هم مرسلاً روایت کرده‌اند، اما در ثواب الأعمال از محمد بن حسن بن احمد بن ولید از محمد بن حسن الثفار از عباس بن معروف و ابوهمام، اسماعیل بن همام از محمد بن سعید بن غزوان از اسماعیل بن ابی‌زیاد السکونی از عبدالملک بن عبدالعزیز بم جریح از عطاء بن ابی‌رباح از عبدالله بن عباس که محمد بن سعید بن غزوان و عبدالملک بن عبدالعزیز بن جریج از ثقات درجه دو و سایرین از ثقات درجه یک هستند، مگر عطاء بن ابی‌رابط که مخلط است.
در این حدیث آمده است که چشمانتان را هنگام وضو هنگام وضو باز بگذارید، بلکه آتش جهنم را نبینید.
ما در مورد مضمضه و استنشاق روایات داشتیم و دیدیم که معتبر هم هست و حتی حکمت‌هایی هم برای آن حدس زدیم، اما برای این مورد روایت معتبری نداریم، اما از آن‌جایی که چشم‌پزشکان می‌گویند شست‌وشوی گاه‌گاه چشم با آب کاملا تمیز خوب است، با این‌که این روایت معتبر نیست، اما باز نگه‌داشتن چشم، با شرط تمیز بودن کامل آب، خوب است.
* جمع‌بندی این باب (موقت):
باز نگه داشتن چشم هنگام وضو، با شرط تمیز بودن کامل آب خوب است، اما این‌که استحباب شرعی هم داشته باشد، معلوم نیست.