حدیث 1282

1282- 1-[1] مُحَمَّدُ بْنُ یعْقوبَ عَنْ عَلی بْنِ إبْراهیمَ عَنْ أبیهِ وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ إسْماعیلَ عَنِ الْفَضْلِ بْنِ شاذانَ عَنْ حَمّادٍ عَنْ حَریزٍ عَنْ زُرارَةَ وَ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أبی‌جَعْفَرٍ ع قالَ: إنَّما الْوُضوءُ حَدٌّ مِنْ حُدودِ اللهِ لِیعْلَمَ اللهُ مَنْ یطیعُهُ وَ مَنْ یعْصیهِ وَ إنَّ الْمُؤْمِنَ لا ینَجِّسُهُ شَیءٌ إنَّما یکْفیهِ مِثْلُ الدَّهْنِ.
وَ رَواهُ الصَّدوقُ مُرْسَلاً[2]
وَ رَواهُ فی الْعِلَلِ عَنْ أبیهِ عَنْ سَعْدٍ عَنْ یعْقوبَ بْنِ یزیدَ عَنْ حَمّادِ بْنِ عیسَی عَنْ حَریزٍ[3]
وَ رَواهُ الشَّیخُ بِإسْنادِهِ عَنْ عَلی بْنِ إبْراهیمَ مِثْلَهُ[4].
——————————
[1]– الکافی 3- 21- 2، و أورده عن الفقیه 1- 38- 78 فی الحدیث 12 من الباب 31 من هذه الأبواب.
[2]– الفقیه 1- 38- 78.
[3]– علل الشرائع 279- 1 الباب 189.
[4]– التهذیب 1- 138- 387.

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را از به چند طریق روایت کرده است.
1. از علی بن ابراهیم القمی از پدرش از حماد بن عیسی از حریز بن عبدالله از زراره بن اعین و محمد بن مسلم
2. از محمد بن اسماعیل البندقی از فضل بن شاذان از حماد بن عیسی به باقی سند
که همه از ثقات درجه یک هستند.
شیخ صدوق هم شبیه این حدیث را در الفقیه به صورت مرسل نقل کرده است که مرسلات ایشان هم از قاعده کلی مرسلات خارج نیست. (مرسلات کتب اربعه)
ایشان این حدیث را از پدرش از سعد بن عبدالله القمی از یعقوبربن یزید از حماد بن عیسی از حریز بن عبدالله به باقی سند هم روایت کرده است که این‌ها هم از ثقات درجه یک هستند.
شیخ الطائفه شبیه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به علی بن ابراهیم القمی که معتبر درجه یک است، به باقی سند الکافی روایت کرده است.
* * *
علامه مجلسی: حسن کالصحیح (مر). حسن (مل).
* * *
مجلسی اول: رواه الکلینی و الصدوق فی العلل فی الصحیح (رو).

در این حدیث آمده است که وضو، حدی از حدود الهی است تا الله کسی را که اطاعت می‌کند، از کسی که عصیان می‌کند مشخص کند و مؤمن را چیزی نجس نمی‌کند، بلکه همانند روغن، برای او بس است.
به نظر می‌رسد امام علیه السلام در بیان این مطلب هستند که لازم نیست برای وضو، خیلی آب و آب‌ریزی راه انداخت، همین‌مقدار که مانند روغنی که به بدن می‌کشند، باشد، کافی است. این برداشت، کاملا مؤید همان چیزی است که دو باب پیش از این استنباط کردیم.
البته این را اضافه کنم که دانستیم یکی از اهداف وضو، تمیزی است، از جمله برای نماز، لذا اگر کسی بدنش به گونه‌ای کثیف باشد که شستن در حد روغن‌مالی، بدتر مایه کثافت کاری و کثیفی شود، حکمش جدا است و وضو برایش محقق نشده است. این فرمایش را نباید اخباری و قشری نگاه کرد، بلکه باید اصولی و عمقی نظر کرد که منظور امام علیه‌السلام همان است که عرض کردم، یعنی لازم نیست بیش از اندازه لازم، آب و آب‌ریزی راه بیاندازید.