حدیث 1204

1204- 3-[1] وَ بِإسْنادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلی بْنِ مَحْبوبٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحُسَینِ[2] عَنْ جَعْفَرِ بْنِ بَشیرٍ عَنْ حَمّادِ بْنِ عُثْمانَ عَنْ عُمَرَ بْنِ یزیدَ قالَ: سَألْتُ أباعَبْدِاللهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یخْضِبُ رَأْسَهُ بِالْحِنّاءِ ثُمَّ یبْدو لَهُ فی الْوُضوءِ قالَ یمْسَحُ فَوْقَ الْحِنّاءِ.
——————————
[1]– التهذیب 1- 359- 1079، و الاستبصار 1- 75- 232.
[2]– فی نسخة” الحسن” (منه قده).

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به محمد بن علی بن محبوب که معتبر درجه یک است، از محمد بن حسین الاهوازی از جعفر بن بشیر از حماد بن عثمان از عمر بن یزید بیاع السابری روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: صحیح (مل).

روایت قبلی برای مانعی در شستن پوست دست بود و این حدیث برای مانعی در مسح پوست سر. در این حدیث از امام صادق علیه‌السلام، درباره سؤال می‌شود که سرش را به حنا خضاب کرده است و وضو می‌گیرد. امام هم می‌فرمایند که روی حنا را مسح کند.
ببینید! نمی‌دانم تجربه حنا گذاشتن، خصوصا روی سر که مو دارد، داشته‌اید یا خیر. اگر ندارید، از افرادی که این تجربه را دارند، بپرسید. خواهید، خواهند گفت که حنا، چه زمانی که هنوز خشک نشده است و چه زمانی که خشک می‌شود، یک لایه مایه‌دار و کلفت روی سر ایجاد می‌کند که بلاشک مانع مسح پوست سر و حتی خود موی سر است. حدیث هم واضح است و شرایط تقیه هم نیست که حمل بر تقیه شود، اما توجیه مناسبی دارد و آن این‌که وقتی چنین فردی سر را ولو از روی حنا مسح می‌کند، عرف می‌گوید سرش را مسح کرده است، لذا دستور موجود در آیه برای مسح سر، صدق کرده است.
فقط سؤال این‌جا است که آیا این حکم، برای مسح پا هم هست؟ با این‌که فقط مربوط به حنا است و اگر چیز دیگری بود، مثلا رنگ‌های طبیعی یا مصنوعی که امروزه رایج است، قبول نیست؟ و از این دست سؤالات.
اگر ما باشیم و آیه قرآن و روایات معتبری که تا این‌جا دیدیم، همین مقدار که صدق مسح سر کند، کفایت می‌کت و فرقی بین حنا و سایر رنگ‌ها، چه طبیعی و چه مصنوعی نیست.
حالا صبر کنید، روایت بعدی، مطلب را روشن‌تر می‌کند.