حدیث 1119
1119- 3-[1] وَ بِإسْنادِهِ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ عَنِ ابْنِ سِنانٍ وَ عُثْمانَ بْنِ عیسَی جَمیعاً عَنِ ابْنِ مُسْکانَ عَنْ لَیثٍ الْمُرادی عَنْ أبیبَصیرٍ (الأسدی) عَنْ عَبْدِالْکَریمِ بْنِ عُتْبَةَ الْهاشِمی قالَ: سَألْتُ أباعَبْدِاللهِ ع عَنِ الرَّجُلِ یبولُ وَ لَمْ یمَسَّ یدَهُ الْیمْنَی شَیءٌ أ یدْخِلُها فی وَضوئِهِ قَبْلَ أنْ یغْسِلَها قالَ لا حَتَّی یغْسِلَها قُلْتُ فَإنَّهُ اسْتَیقَظَ مِنْ نَوْمِهِ وَ لَمْ یبُلْ أ یدْخِلُ یدَهُ فی وَضوئِهِ[2] قَبْلَ أنْ یغْسِلَها قالَ لا لِأنَّهُ لا یدْری حَیثُ باتَتْ یدُهُ فَلْیغْسِلْها[3].
وَ رَواهُ الْکُلَینی عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أصْحابِنا عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنانٍ نَحْوَهُ[4] وَ اقْتَصَرَ عَلَی الْمَسْألَةِ الثّانیةِ.
وَ رَواهُ الصَّدوقُ فی الْعِلَلِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ الْحَسَنِ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ الْحَسَنِ بْنِ أبانٍ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ[5]
أقولُ: حَمَلَهُ الشَّیخُ عَلَی الِاسْتِحْبابِ دونَ الْوُجوبِ لِما یأْتی[6].
——————————
[1]– التهذیب 1- 39- 106 و الاستبصار 1- 51- 145.
[2]– فی نسخة- الاناء، منه” قده”.
[3]– فی نسخة- این کانت یده فیغسلها (منه قده).
[4]– الکافی 3- 11- 2.
[5]– علل الشرائع 282- 1 الباب 196.
[6]– یأتی فی الحدیث 1، 2 من الباب 28 من هذه الأبواب.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به حسین بن سعید الاهوازی که معتبر درجه یک است، از محمد بن سنان و عثمان بن عیسی از عبدالله بن مسکان از لیث المرادی از ابوبصیر الاسدی از روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند، مگر محمد بن سنان که از مشاهیر کذابون است، اما در عرض عثمان عیسی است، لذا اشکالی در سند این حدیث ایجاد نمیکند.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را از عدة من اصحابنا از احمد بن محمد بن عیسی الاشعری از حسین بن سعید الاهوازی از محمد بن سنان به باقی سند روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند، مگر محمد بن سنان، لذا این طریق معتبر نیست.
شیخ صدوق این حدیث را از محمد بن حسن بن احمد بن ولید از حسین بن حسن بن ابان از حسین بن سعید الاهوازی به باقی سند روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: ضعیف علی المشهور (مر). موثق (مل).
این حدیث به نوعی در مقابل حدیث اول است. از امام صادق علیهالسلام سؤال میشود که فردی بول میکند، اما چیزی به دستش برخورد نمیکند. آیا قبل از شستن دستش، داخل در وضو بشود؟ ایشان هم میفرمایند که خیر، تا آن را بشوید. راوی سؤال میکند که اگر از فرد خواب بیدار شد، اما بول نکرد، آیا دستش را قبل شستن، داخل در وضو کند؟ ایشان باز هم میفرمایند خیر و بعد ادامه میدهند، چرا که هنگام خواب چیزی نمیداند. پس آن را بشوید.
جناب شیخ این حدیث را حمل بر استحباب کردهاند، بنده هم موافق ایشان هستم، فقط این را اضافه کنم که معلوم میشود بهداشت تا چه اندازه مورد توجه ائمه علیهمالسلام بوده است. و گویی دنبال این بودهاند که به هر بهانهای دستها که هم بیشتر خیلی قسمتهای بدن در معرض آلودگی است و با دهان و چشم و صورت و اینها تماس بیشتری دارد، شسته شود. برای وضو هم همینطور، اینها توصیه اکید است که اول دستها شسته و تمیز شود و بعد وضو گرفتن را شروع کنیم.