حدیث 1117

1117- 1-[1] مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإسْنادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أحْمَدَ بْنِ یحْیی عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أبیهِ عَنِ ابْنِ أبی‌عُمَیرٍ عَنْ حَمّادِ بْنِ عُثْمانَ عَنْ عُبَیدِاللهِ بْنِ عَلی الْحَلَبی[2] قالَ: سَألْتُهُ عَنِ الْوُضوءِ کَمْ یفْرِغُ الرَّجُلُ عَلَی یدِهِ الْیمْنَی قَبْلَ أنْ یدْخِلَها فی الْإناءِ قالَ واحِدَةٌ مِنْ حَدَثِ الْبَوْلِ وَ اثْنَتانِ مِنْ حَدَثِ الْغائِطِ وَ ثَلاثٌ مِنَ الْجَنابَةِ.
وَ رَواهُ الْکُلَینی عَنْ عَلی بْنِ إبْراهیمَ عَنْ أبیهِ عَنِ ابْنِ أبی‌عُمَیرٍ عَنْ حَمّادٍ عَنِ الْحَلَبی عَنْ أبی‌عَبْدِاللهِ ع مِثْلَهُ[3].
——————————
[1]– التهذیب 1- 36- 96 و الاستبصار 1- 50- 141.
[2]– فی التهذیب 1- 36- 96 عن أبی‌عبدالله (علیه‌السلام).
[3]– الکافی 3- 12- 5.

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به محمد بن احمد بن یحیی بن عمران که معتبر درجه یک است، از احمد بن محمد که یا ابن خالد البرقی است، یا ابن عیسی الاشعری، از پدرش از محمد بن ابی‌عمیر از حماد بن عثمان از عبیدالله بن علی الحلبی روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند، مگر احمد البرقی و محمد بن احمد بن یحیی بن عمران که ثقه مشروط هستند که البته مشکلی در این‌جا ایجاد نمی‌کنند.
ثقةالاسلام الکلینی هم شبیه این حدیث را از علی بن ابراهیم القمی از پدرش از ابن ابی‌عمیر به باقی سند روایت کرده است که این‌ها هم، همه از ثقات درجه یک هستند.
البته حدیث شیخ الطائفه مضمره است، اما از حدیث الکافی معلوم می‌شود که از امام صادق علیه‌السلام سؤال کرده است.
* * *
علامه مجلسی: ضعیف علی الشمهور (مر). صحیح (مل).

در این حدیث از امام صادق علیه‌السلام درباره وضو سؤال می‌شود که چند مرتبه انسان دست راستش را بشوید، قبل آن‌که در ظرف وارد کند. امام علیه‌السلام هم می‌فرمایند یک بار برای بول، دو بار برای مدفوع و سه بار برای جنابت.
ما یکی دو دهه قبل، این حدیث را مفصل در بحث کر بحث کردیم و این اواخر هم در بحث اصل طهارت و نجاست فقهی، عرفی و بهداشتی با دوستان عراقی مباحثه کردیم. چون این دو بحث، خیلی مفصل است، این جا فقط به دو نکته اشاره می‌کنم. اول این‌که معلوم می‌شود نظافت برای وضو بسیار اهمیت دارد و حتما باید قبل از وضو، بدن را به صورت مناسبی تمیز کرد. دیگر این که این تعداد، اصالتی ندارد و فقط حساسیت شارع را نسبت به این‌ها بیان می کند، لذا اگر با یک بار آب ریختن هم دست از این آلودگی‌ها تمیز شد، کافی است، اما اگر نشد، باید آن مقدار شست، یا به آب تنها، یا حتی به کمک مواد شوینده، از طبیعی مانند گل و خاکستر و … بگیرید تا صنعتی‌های امروزی تا تمیز شود.