حدیث 1090
1090- 3-[1] وَ بِإسْنادِهِ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ عَنْ صَفْوانَ عَنِ الْعَلاءِ عَنْ مُحَمَّدٍ عَنْ أحَدِهِما ع قالَ: سَألْتُهُ عَنِ الْمَسْحِ عَلَی الرِّجْلَینِ فَقالَ لا بَأْسَ.
——————————
[1]– التهذیب 1- 64- 178، و الاستبصار 1- 64- 190.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به حسین بن سعید الاهوازی که معتبر درجه یک است، از صفوان بن یحیی از علاء بن رزین از محمد بن مسلم روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: صحیح (مل).
این حدیث که معتبر درجه یک هم هست، بر خلاف حدیث قبلی، نَه تنها مبین لزوم مسح نیست، بلکه اتفاقا مؤید برداشت حقیر است. محمد بن مسلم از یکی از دو امام همام، درباره مسح بر دو پا سؤال میکند و امام هم میفرمایند که ایرادی ندارد. به نظر حقیر کاملا واضح است که محمد بن مسلم، اصل را بر شستن میدانسته که این سؤال را میکند و امام هم نمیفرمایند که اصلا باید همین کار را انجام دهی، و الا غلط است، بلکه میفرمایند ایرادی ندارد.
با توجه به این که مسح پا، نص صریح قرآن است، شاید این سؤال پیش آید که چرا فردی مانند محمد بن مسلم که نَه تنها از اجلای ثقات، بلکه از ارکان اربعه امام صادق علیهالسلام است، چرا چنین سؤالی داشته است؟ قرآن نخوانده است؟ یا اعراب را نمیدانسته است؟ چنین چیزی قاعدتا قبول نیست، اما مطلبی به ذهن من میرسد که به نظرم پاسخ مقبولی است. شاید محمد بن مسلم مانند ما بر این نظر بوده است که مطلوب الله تعالی شستن پا بوده است و این احتمال را داده که شاید مسح که در آیه وضو هم آمده است، مربوط به شرایط خاص بوده است، لذا این سؤال را به صورت عام و با اطلاق مطرح میکند و امام علیهالسلام هم پاسخ میفرمایند که ایرادی ندارد و این مطابق همان حدیث فضل بن شاذان از امام رضا است که مسحها به جهت «أقَلِّ النّاسِ طاقَةً مِنْ أهْلِ الصِّحَّةِ» بوده است، کمترین توان مردم عادی.
پس این حدیث معتبر هم مؤید خوبی میشود بر برداشت ما از حدیث 1032.
آقای بهادری هم مطلبی گفتند که بنده با مختصر تغییری عرض میکنم. شاید امام در حضور محمد بن مسلم پایشان را در وضو شستهاند و این کار باعث شده است برای او سؤال ایجاد شود و وقتی پرسیده است، امام بفرمایند «لا بأس به»، یعنی ایرادی ندارد. یا حتی شاید امام علیهالسلام مکررا این کار را کردهاند و باعث سؤال در ذهن محمد بن مسلم شده است و قس علی هذا. اگر کسی این احتمالات را جدی بگیرد، تأیید قویتری بر برداشت ما است. فتأمل جدا.