حدیث 1083
1083- 2-[1] مُحَمَّدُ بْنُ یعْقوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یحْیی عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ شاذانَ بْنِ الْخَلیلِ عَنْ یونُسَ عَنْ حَمّادٍ عَنِ الْحُسَینِ قالَ: قُلْتُ لِأبیعَبْدِاللهِ ع رَجُلٌ تَوَضَّأ وَ هُوَ مُعْتَمٌّ فَثَقُلَ عَلَیهِ نَزْعُ الْعِمامَةِ لِمَکانِ الْبَرْدِ فَقالَ لِیدْخِلْ إصْبَعَهُ.
——————————
[1]– الکافی 3- 30- 3. و رواه فی التهذیب 1- 90- 239، و الاستبصار 1- 61- 183.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه دو است.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را از محمد بن یحیی العطار از احمد بن محمد بن عیسی الاشعری از شاذان بن خلیل از یونس بن عبدالرحمن از حماد بن عثمان از حسین که یا ابن مختار است، یا ابن موسی الحناط یا ابن نعیم الصحاف است، روایت کرده است که غیر از حسین، همه از ثقات درجه یک هستند. حسین، اگر ابن مختار یا ابن نعیم باشد، ثقه درجه یک هستند، اما اگر ابن موسی الحناط باشد، ثقه درجه دو است، لذا این طریق معتبر درجه دو میشود.
* * *
علامه مجلسی: مجهول (مر). مجهول (مل).
در این حدیث آمده است که از امام صادق علیهالسلام درباره فردی سؤال شد که وضو میگیرد، در حالی که عمامه بر سر دارد و به جهت سرما، برداشتن عمامه برایش سخت است. ایشان هم در جواب میفرمایند که انگشتانش را داخل کند.
دقت بفرمایید که این حکم، در مورد شرایط خاص و سخت است و تعمیم آن به شرایط معمولی سخت است، اما پیش از این دیدیم که بنا بر روایت و بلکه روایاتی دیگر، درست است که امام علیهالسلام در اینجا به شرایط خاص پاسخ دادهاند، اما این حکم مربوط به شرایط خاص نیست و عمومی است. عام و خاص و مطلق و مقید هم در اینجا جایگاهی ندارد.
البته اگر کسی بخواهد طبق قاعده مشهور پیش برویم و استاندارد دوگانه نداشته باشد، چه بسا مانند آنچه درباره عتق رقبه میفرمایند، اینجا هم باید قید بزنند و بگویند که آن روایات هم درباره همین شرایط خاص، مانند سرما و سختی برداشتن عمامه یا سرپوش بوده است، اما طبق مبنای حقیر، خیر انصافا نیازی نیست.
چه بسا حدیث قبلی در ادامه این حدیث باشد، یعنی ابتدا درباره شرایط خاص، مانند سرما و سختی صحبت شده ست و امام علیهالسلام پاسخ دادهاند و بعد هم امام علیهالسلام، حکم کلی را فرمودهاند. البته این فقط یک احتمال است، اگر این احتمال را قطعی بدانید، برداشت بنده تقویت میشود، اگر هم قطعی ندانید، تأثیری هم در حکم ندارد.