حدیث 1280 و جمع‌بندی این باب (موقت)
1280- 6-[1] مُحَمَّدُ بْنُ عَلی بْنِ الْحُسَینِ قالَ: قالَ رَسولُ اللهِ ص الْوُضوءُ مُدٌّ وَ الْغُسْلُ صاعٌ وَ سَیأْتی أقْوامٌ بَعْدی یسْتَقِلّونَ ذَلِکَ فَأولَئِکَ عَلَی خِلافِ سُنَّتی وَ الثّابِتُ عَلَی سُنَّتی مَعی فی حَظیرَةِ الْقُدْسِ.
أقولُ: وَ یأْتی ما یدُلُّ عَلَی ذَلِکَ وَ عَلَی تَحْقیقِ الْمَقامِ فی أحادیثِ الْجَنابَةِ وَ الْفِطْرَةِ إنْ شاءَ اللهُ[2].
——————————
[1]– الفقیه 1- 34- 70.
[2]– یأتی فی- الأحادیث 1، 2 من الباب 31 و فی الحدیث 3، 4 من الباب 32 من أبواب الجنابة و فی أحادیث الباب 7 من أبواب زکاة الفطرة و تقدم ما یدلّ علی ذلک فی الحدیث 1 من الباب 10 من أبواب الماء المضاف.
طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام غیر معتبر است.
شیخ صدوق هم شبیه این حدیث را در الفقیه به صورت مرسل نقل کرده است که مرسلات ایشان هم از قاعده کلی مرسلات خارج نیست. (مرسلات کتب اربعه)
در این مرسله از قول حضرت رسول الله صلی‌الله‌عیه وآله آمده است که وضو یک مُد است و غسل یک صاع و بعد پیش‌بینی می‌کنند که به زودی بعد از من گروه‌هایی می‌آیند که این مقدار را اندک می‌شمارند و خلاف سنت من عمل می‌کنند، در حالی که سنت من ثابت است و در حظیرة القدس همراه من است.
اگر این روایت معتبر بود، حداقل در بیان کراهت تخلف از آن است. اما معتبر نیست و ما هم از آن می‌گذریم.
فقط نکته‌ای درباره «حظیرة القدس» عرض کنم که شاید جای دیگری به کارتان آید.
«حظیرة»، در زبان عربی به معنای چهاردیواری، محوطه، حومه، اطراف و مناطق پیرامونی یک شهر بزرگ یا منطقه مهم است.
اما «القدس» وضعیتش فرق می‌کند. ممکن است اشاره به قدس یا همان اورشلیم داشته باشد و ممکن است اشاره به جایگاه قدسی الله تعالی.
با این حساب، «حظیرة القدس»، گاهی به معنای محدوده یا حومه شهر قدس است و گاهی به معنای جوار قدس الهی.
با این توضیح، معمولا از سیاق جمله و موضوع متن، می‌توان تشخیص داد که منظور از «حظیرة القدس»، کدام است. مثلا اگر کسی این روایت را معتبر بداند، معلوم است مه منظور از حظیرة القدس، جوار قدس الهی است.
* جمع‌بندی این باب (موقت):
فارغ از این‌که حجم مُد و صاع چقدر است، به نظر می‌رسد این روایات بیش‌تر در بیان این هستند که برای وضو و غسل، لازم نیست آب زیادی صرف شود و اگر کسی آب زیادی صرف کرد لازم نیست آن را گردن دین و احکام دینی بیاندازد. مشکل از خودش است که باید آن را بر طرف کند.