حدیث 1273

1273- 3-[1] وَ عَنْ عَلی بْنِ إبْراهیمَ عَنْ أبیهِ عَنِ ابْنِ أبی‌عُمَیرٍ عَنِ ابْنِ أبی‌نَجْرانَ عَنْ عاصِمِ بْنِ حُمَیدٍ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أبی‌جَعْفَرٍ ع قالَ: سَألْتُهُ عَنِ الْأقْطَعِ الْیدِ وَ الرِّجْلِ قالَ یغْسِلُهُما.
وَ رَواهُ الشَّیخُ بِإسْنادِهِ عَنْ عَلی بْنِ إبْراهیمَ مِثْلَهُ[2]
أقولُ: غَسْلُ الرِّجْلِ مَحْمولٌ عَلَی التَّقیةِ أوْ یحْمَلُ الْحَدیثُ عَلَی الْغُسْلِ وَ کَذا الْأوَّلُ.
——————————
[1]– الکافی 3- 29- 7.
[2]– التهذیب 1- 360- 1085.

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را از علی بن ابراهیم القمی از پدرش از محمد بن ابی‌عمیر از عبدالرحمن بن ابی‌نجران از عاصم بن حمید از محمد بن مسلم روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به علی بن ابراهیم القمی که معتبر درجه یک است، به باقی سند روایت کرده است.
* * *
علامه مجلسی: حسن (مر). حسن (مل)

در این حدیث درباره فردی سؤال می‌شود که دست و پایش قطع شده است. پاسخ هم این است که آن دو را بشوید. حدیث چند نکته دارد.
1. معلوم نیست حدیث برای وضو است، یا غسل، یا هر دو.
2. اگر وضو را هم شامل شود که طبیعتا منظور شستن باقی‌مانده آن است، یعنی قسمت‌هایی که باقی مانده است و قاعدتا جزء مواضع وضو است را بشویید. اگر هم بخواهیم قسمت‌هایی را بگیریم که باقی مانده است و جزو مواضع وضو نیست که مثل حدیث قبل، طبیعتا حمل بر استحباب می‌شود.
3. نکته جالب این که امام علیه‌السلام می‌فرمایند که آن دو را بشوید که قاعدتا ضمیر «هما» به «الید» و «الرجل» بر می‌گردد، لذا اگر این فرمایش را مربوط به وضو هم بگیریم، مؤید دیگری می‌شود بر برداشت ما که پیش از مفصل بحث کردیم و دیدیم که مسح سر و پاها، از باب لزوم نیست، بلکه در بیان حداقل کار لازم برای وضو است و لازم نیست آن را حمل بر تقیه کنیم.