حدیث 1264

1264- 2-[1] وَ بِإسْنادِهِ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ عَنْ حَمّادٍ عَنْ زُرارَةَ قالَ: قُلْتُ لَهُ أ رَأیتَ ما کانَ تَحْتَ الشَّعْرِ قالَ کُلُّ ما أحاطَ بِهِ الشَّعْرُ فَلَیسَ لِلْعِبادِ أنْ یغْسِلوهُ وَ لا یبْحَثوا عَنْهُ وَ لَکِنْ یجْرَی عَلَیهِ الْماءُ.
——————————
[1]– التهذیب 1- 364- 1106.

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به حسین بن سعید الاهوازی که معتبر درجه یک است، از حماد بن عیسی از زراره بن اعین روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
البته حدیث مضمره است، اما با توجه به سائل که زراره است، مضمره بودن، خللی ایجاد نمی‌کند و قاعدتا سؤال از معصوم علیه‌السلام است.
* * *
علامه مجلسی: صحیح (مل).

در این حدیث از معصومی که به استناد حدیث بعد، احتمالا امام باقر علیه‌السلام است، سؤال شده است که نظرتان درباره زیر مو چیست؟ ایشان هم می‌فرمایند که آن‌چه با مو احاطه شده است، پس بر بندگان نیست که آن را بشویند و لازم نیست آب زیر آن کنند، بلکه آب را بر آن جاری کنند، کافی است.
این حدیث معلوم نیست که برای وضو است، یا غسل یا هر دو؟ ما فعلا استفاده وضو می‌کنیم و غسل را به جای خودش وا می‌گذاریم. با توجه به اطلاقی که دارد، این حدیث احتمالا هر دو را می‌گیرد، اما اگر کسی شک داشت که وضو را شامل می‌شود یا خیر، باید در این حدیث توقف کند. در مورد غسل هم باید بببینیم روایات معارض دارد یا خیر و اگر دارد، چگونه باید حل تعارض کنیم که بماند برای جای خودش.
نکته مهم این حدیث عبارت «کُلُّ ما أحاطَ بِهِ الشَّعْرُ» است. یعنی هر چه با مو احاطه شده است، پس حصری در محاسن و صورت نیست. دست را هم شامل می‌شود. پس معلوم می‌شود که شستن مواضع زیر مو در وضو لازم نیست، حالا می‌خواهد موی صورت باشد، یا دستی که مو دارد. همین که آب روی مو جریان پیدا کند، کافی است و لازم نیست حتما پوست خیس شود. این دست روایات که در گذشته داشتیم و در آینده هم خواهیم داشت، به وضوح بیان می‌کند که خیس شدن پوست صورت و دست اصالت ندارد، بلکه صدق شستن صورت یا دست کفایت می‌کند. این دست روایات را موانع کوچک روی صورت و دست، مثل لاک، ذرات کوچک رنگ، یا حتی انگشترهای نه خیلی بزرگ و … هم می‌توان استفاده کرد.