حدیث 1253 و جمع‌بندی این باب (موقت)
1253- 2-[1] عَبْدُاللهِ بْنُ جَعْفَرٍ فی قُرْبِ الْإسْنادِ عَنْ عَبْدِاللهِ بْنِ الْحَسَنِ عَنْ جَدِّهِ عَلی بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ أخیهِ موسَی بْنِ جَعْفَرٍ ع قالَ: سَألْتُهُ عَنْ رَجُلٍ یکونُ عَلَی وُضوءٍ وَ یشُکُّ عَلَی وُضوءٍ هُوَ أمْ لا قالَ إذا ذَکَرَ وَ هُوَ فی صَلاتِهِ انْصَرَفَ فَتَوَضَّأ وَ أعادَها وَ إنْ ذَکَرَ وَ قَدْ فَرَغَ مِنْ صَلاتِهِ أجْزَأهُ ذَلِکَ.
أقولُ: هَذا مَحْمولٌ عَلَی الِاسْتِحْبابِ لِما مَرَّ[2] وَ آخِرُهُ قَرینَةٌ ظاهِرَةٌ عَلَی ذَلِکَ وَ یمْکِنُ حَمْلُهُ عَلَی أنَّ الْمُرادَ بِالْوُضوءِ الِاسْتِنْجاءُ فَیکونُ تَیقَّنَ حُصولَ النَّجاسَةِ وَ شَکَّ فی إزالَتِها فَیجِبُ عَلَیهِ أنْ یزیلَها وَ یعیدَ الصَّلاةَ إلّا أنْ یخْرُجَ الْوَقْتُ لِما یأْتی[3].
——————————
[1]– قرب الإسناد 83.
[2]– تقدم فی الحدیث 1 و 6 و 9 و 10 من الباب 1 من أبواب نواقض الوضوء و فی الحدیث 1 من هذا الباب.
[3]– یأتی فی الباب 42 من أبواب النجاسات.
طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
عبدالله بن جعفر الحمیری این حدیث را از عبدالله بن حسن بن علی بن جعفر العریضی روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
بر خلاف حدیث قبل، این حدیث را تا الآن نداشتیم. در این حدیث آمده است که از امام کاظم علیه‌السلام درباره فردی سؤال می‌شود که قبلا وضو داشته، اما الآن شک می‌کند که وضو داشته است یا خیر. چه کند؟ امام کاظم علیه‌السلام هم می‌فرمایند که اگر در نماز بود و یادش آمد، منصرف شود و وضو بگیرد، اما اگر از نماز فارغ شده بود، کفایت می‌کند.
با توجه به آن‌چه در باب استصحاب در باب اول فهمیدیم، معلوم می‌شود این دستور امام علیه‌السلام جنبه تنزهی و استحبابی دارد. قاعده فراغ هم همین را تأیید می‌کند که دستور جنبه استحباب دارد. حتی شاید دستور آخر امام علیه‌السلام هم همین را تأیید کند.
می‌بینیم که شیخ حر هم همین برداشت را مطرح کرده‌اند و مشهور هم همین را پذیرفته‌اند. البته ایشان احتمال دیگری هم می‌دهند که خیلی دور از ذهن است. می‌فرمایند که شاید مراد از وضو، استنجا باشد که باید یقین به ازاله‌اش داشته باشد و بعد از ازاله آن، نماز را اعاده کند، مگر از وقت نماز خارج شده باشد. این احتمال انصافا غریب است، هم وضو را حمل بر چیزی کرده‌اند که رایج نیست و شاذ است و هم دستور دوم را مربوط به خروج از وقت نماز کرده‌اند که این هم با ظاهر روایت، خیلی فاصله دارد.
* جمع‌بندی این باب (موقت):
همان است که در باب اول ذکر شد.