حدیث 1250 و جمع‌بندی این باب (موقت)
1250- 8-[1] وَ عَنْهُ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنانٍ عَنِ ابْنِ مُسْکانَ عَنْ أبی‌بَصیرٍ عَنْ أبی‌عَبْدِاللهِ ع فی رَجُلٍ نَسی أنْ یمْسَحَ عَلَی رَأْسِهِ فَذَکَرَ وَ هُوَ فی الصَّلاةِ فَقالَ إنْ کانَ اسْتَیقَنَ ذَلِکَ انْصَرَفَ فَمَسَحَ عَلَی رَأْسِهِ وَ عَلَی رِجْلَیهِ وَ اسْتَقْبَلَ الصَّلاةَ وَ إنْ شَکَّ فَلَمْ یدْرِ مَسَحَ أوْ لَمْ یمْسَحْ فَلْیتَناوَلْ مِنْ لِحْیتِهِ إنْ کانَتْ مُبْتَلَّةً وَ لْیمْسَحْ عَلَی رَأْسِهِ وَ إنْ کانَ أمامَهُ ماءٌ فَلْیتَناوَلْ مِنْهُ فَلْیمْسَحْ بِهِ رَأْسَهُ.
أقولُ: بَعْضُ الصّوَرِ السّابِقَةِ مَحْمولٌ عَلَی الِاسْتِحْبابِ وَ بَعْضُ الْأحادیثِ مُجْمَلٌ مَحْمولٌ عَلَی التَّفْصیلِ الْمَذْکورِ فی الْعُنْوانِ لِما مَضَی[2] وَ یأْتی[3].
——————————
[1]– التهذیب 2- 201- 787.
[2]– مضی فی الحدیث 1 من الباب 42 من أبواب الوضوء.
[3]– یأتی ما یدلّ علیه فی الحدیث 2 من الباب 44 من أبواب الوضوء.
طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام غیر معتبر است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به حسین بن سعید الاهوازی که معتبر درجه یک است، از محمد بن سنان از عبدالله بن مسکان از ابوبصیر روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند، مگر محمد بن سنان که از مشاهیر کذابون است.
* * *
علامه مجلسی: ضعیف علی المشهور (مل).
این حدیث هم بر مبنای ما معتبر نیست، لذا از آن می‌گذریم.
* جمع‌بندی این باب (موقت):
اگر کسی وضویش را مثل معمول انسان‌ها پشت سر هم می‌گیرد و خیلی طول نمی‌کشد، اگر در حین وضو شک کرد که قسمت از قسمت‌های قبلی را انجام داده است، یا خیر، باید ببیند نشانه‌ای مانند خنکی، تری یا هر چیز دیگری در موضع قبلی می‌بیند یا خیر، اگر دید نشانه‌ای هست که وضو را ادامه می‌دهد، اما اگر ندید یا هم‌چنان مردد ماند، باید قسمت مشکوک را اعاده کند و وضو را از همان‌جا تا پایان ادامه دهد.
حال اگر موالات را رعایت نکرد و شک کرد که قسمتی را وضو گرفته یا خیر، با بررسی هم معلوم نشد، خوب است که آن قسمت را اعاده کند و وضو را از همان جا تا آخرش تکمیل کند.
اما اگر یقین داشت قسمتی را جا انداخته است، باید آن قسمت به بعد را به ترتیب اعاده کند و موالات هم نیازی نیست.