حدیث 1239 و جمعبندی این باب (موقت)
1239- 2-[1] مُحَمَّدُ بْنُ عَلی بْنِ الْحُسَینِ قالَ: قالَ الرِّضا ع فَرَضَ اللهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَی النّاسِ فی الْوُضوءِ أنْ تَبْدَأ الْمَرْأةُ بِباطِنِ ذِراعَیها وَ الرَّجُلُ بِظاهِرِ الذِّراعِ.
أقولُ: حَمَلَهُ الْأصْحابُ عَلَی الِاسْتِحْبابِ وَ مَعْنَی فَرَضَ قَدَّرَ وَ بَینَ لا بِمَعْنَی أوْجَبَ قالَهُ الْمُحَقِّقُ فی الْمُعْتَبَرِ[2] وَ غَیرُهُ[3].
——————————
[1]– الفقیه 1- 49- 100.
[2]– المعتبر 42.
[3]– المنتهی 1- 51 و الذکری 94- 10.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام غیر معتبر است.
شیخ صدوق این حدیث را در الفقیه به صورت مرسل نقل کرده است که مرسلات ایشان هم از قاعده کلی مرسلات خارج نیست. (مرسلات کتب اربعه)
این حدیث مرسل هم قاعدتا همان حدیث قبل است و به هر حال، مطلب جدیدی ندارد.
* جمعبندی این باب (موقت):
احادیث این باب معتبر نیست و نَه لزومی در شستن پشت و روی دست برای مردان و زنان هست و نَه حتی استحبابی.