حدیث 1233
1233- 7-[1] وَ بِالْإسْنادِ عَنْ عَمّارٍ عَنْ أبیعَبْدِاللهِ ع فی الرَّجُلِ ینْکَسِرُ ساعِدُهُ أوْ مَوْضِعٌ مِنْ مَواضِعِ الْوُضوءِ فَلا یقْدِرُ أنْ یحُلَّهُ لِحالِ الْجَبْرِ إذا جَبَرَ کَیفَ یصْنَعُ قالَ إذا أرادَ أنْ یتَوَضَّأ فَلْیضَعْ إناءً فیهِ ماءٌ وَ یضَعُ مَوْضِعَ الْجَبْرِ فی الْماءِ حَتَّی یصِلَ الْماءُ إلَی جِلْدِهِ وَ قَدْ أجْزَأهُ ذَلِکَ مِنْ غَیرِ أنْ یحُلَّهُ.
وَ رَواهُ أیضاً بِهَذا الْإسْنادِ عَنْ إسْحاقَ بْنِ عَمّارٍ مِثْلَهُ[2]
أقولُ: هَذا مَحْمولٌ عَلَی الْإمْکانِ وَ ما تَقَدَّمَ عَلَی التَّعَذُّرِ وَ حَمَلَهُ الشَّیخُ عَلَی الِاسْتِحْبابِ مَعَ الْإمْکانِ.
——————————
[1]– الاستبصار 1- 78- 242.
[2]– التهذیب 1- 426- 1354.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به محمد بن احمد بن یحیی بن عمران که معتبر درجه یک است، از احمد بن حسن بن علی بن فضال از عمرو بن سعید المدائنی از مصدق بن صدقه از عمار بن موسی روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
در طریق دومی که شیخ حر آورده است، اسحاق بن عمار اشتباه است و عمار بن موسی درست است، لذا این طریق، همان طریق قبل است.
* * *
علامه مجلسی: موثق (مل).
این حدیث، مربوط به نوعی خاص از زخم و جباره است. از امام صادق علیهالسلام درباره فردی سؤال میشود که ساعدش یا موضعی از مواضع وضویش شکسته و آسیب دیده و در نتیجه چون آن را پوشانده و پانسمان کرده، نمیتواند آن را بگشاید. حالا چه کند؟ امام علیهالسلام هم در جواب میفرمایند که چون خواست وضو بگیرد، ظرفی از آب قرار دهد و موضعی را که پانسمان کرده، داخل آن قرار دهد، به گونهای که آب به پوستش برسد و این کار بدون آنکه آن را باز کند، کفایت میکند.
آنچه مهم است اینکه این دستور را چه از باب لزوم بگیریم و چه از باب توصیه، مربوط به زمانی است که هم پانسمان نفوذپذیر باشد و هم آب برای آسیب زیر جباره ضرر ندارد و خلاصه امکانش هست، و الا کلا از این کار معاف است. حالا سؤال اینجا است که با فرض نفوذپذیری جباره و عدم ضرر و خلاصه امکان چنین کاری، لازم است این کار انجام شود، یا از باب توصیه و تنزیه است؟ اگر بخواهیم اصل مشهور بین آقایان را در باب اوامر و نواهی بپذیریم که قاعدتا از باب لزوم میشود و با روایات قبلی هم مشکلی ندارد، اما اگر بخواهیم به قاعده خودمان در این موضوع عمل کنیم، از باب توصیه و تنزیه است و باز هم مشکلی با روایات قبلی ندارد. جالب اینکه جنای شیخ در این مورد به قاعده ما فتوا دادهاند و این دستور را حمل بر استحباب کردهاند.