حدیث 1175
1175- 1-[1] مُحَمَّدُ بْنُ یعْقوبَ عَنْ عَلی بْنِ إبْراهیمَ عَنْ أبیهِ عَنِ ابْنِ أبیعُمَیرٍ عَنْ حَمّادٍ عَنِ الْحَلَبی عَنْ أبیعَبْدِاللهِ ع فی حَدیثٍ قالَ: أتْبِعْ وُضوءَکَ بَعْضَهُ بَعْضاً.
——————————
[1]– الکافی 3- 34- 4 و أورده عنه و عن التهذیب فی الحدیث 9 من الباب 35 من أبواب أحکام الوضوء.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را از علی بن ابراهیم القمی از پدرش از محمد بن ابیعمیر از حماد بن عثمان از عبیدالله بن علی الحلبی روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: حسن (مر).
در این حدیث، البته در قالب جمله امریه، آمده است که اجزای وضو، یکدیگر را تبعیت میکنند. اکثر آقایان این را در باب موالاة در وضو گرفتهاند که خالی از وجه نیست. اما دو نکته وجود دارد که کمتر به آن پرداخته شده است.
مورد اول، مبنایی ما است که اگر لزوما در بیان موالات است، آیا در بیان لزوم موالات است، یا توصیه و تنزیه؟
دیگر اینکه بعید نیست این حدیث در بیان موالات نباشد، بلکه در بیان ترتیب باشد. یعنی میخواهند بفرمایند که افعال وضو باید به ترتیب باشد. هر چند این معنا هم خالی از وجه نیست، اما معمولا همان معنای اول را گرفتهاند. این مطلب را داشته باشید تا ذیل حدیث آخر همین باب، ببینید که شیخ حر هم به نوعی این احتمال را مطرح کردهاند. حالا اگر شما، احتمال دوم را جدی میدانید، ولو کمتر از احتمال اول، جای «إذا جاء الإحتمال، بطل الإستدلال» است، اما اگر این معنای دوم را کلا قبول ندارید، یا احتمالش را آن قدر اندک میدانید که لزومی ندارد، به آن توجه کنید، باید فقط همان معنای اول را که مشهور هم پذیرفتهاند، بگیرید. البته ممکن است هر دو را هم در نظر داشته باشند.
حال اگر معنای دوم، یعنی ترتیب را میگیرید، بگذاریم برای باب بعدی که در همین موضوع است، اما اگر معنای اول را میگیرید، باید ببینیم آیا قرائن خارجیه بر لزوم موالات است، یا در بیان توصیه به آن. مطلب بعد هم اینکه ببینیم منظور از موالات چیست و نشانههای آن چیستند.
با این مقدمه برویم سراغ روایت بعدی.