حدیث 1141

1141- 1-[1] مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإسْنادِهِ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ عَنْ فَضالَةَ عَنْ حَمّادِ بْنِ عُثْمانَ عَنْ عَلی بْنِ أبی‌الْمُغیرَةَ عَنْ مُیسِّرٍ[2] عَنْ أبی‌جَعْفَرٍ ع قالَ: الْوُضوءُ واحِدٌ وَ وَصَفَ الْکَعْبَ فی ظَهْرِ الْقَدَمِ.
وَ رَواهُ الْکُلَینی عَنْ عِدَّةٍ مِنْ أصْحابِنا عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ وَ عَنْ أبی‌داوُدَ جَمیعاً عَنِ الْحُسَینِ عَنْ سَعیدٍ مِثْلَهُ إلّا أنَّهُ قالَ واحِدَةٌ واحِدَةٌ[3].
وَ کَذا فی إحْدَی رِوایتَی الشَّیخِ[4].
——————————
[1]– التهذیب 1- 75- 189.
[2]– فی نسخة- میسرة (هامش المخطوط).
[3]– الکافی 3- 26- 7.
[4]– التهذیب 1- 80- 205 و الاستبصار 1- 69- 210.

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به حسین بن سعید الاهوازی که معتبر درجه یک است، از فضاله بن یوب از حماد بن عثمان از علی بن ابی‌مغیره از میسر بن عبدالعزیز روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
ثقةالاسلام الکلینی هم شبیه این حدیث را به چند طریق روایت کرده است.
1. از عدة من اصحابنا از احمد بن محمد بن عیسی الاشعری از حسین بن سعید الاهوازی به باقی سند
2. از ابوداود از حسین بن سعید به باقی سند
که در طریق دوم، ابوداود از ثقات درجه دو است، اما در طریق اول، همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: مجهول (مر). صحیح (مل).

این حدیث دو قسمت دارد. در قسمت اول آمده است که وضو، واحد است، یعنی یکی است و در قسمت دوم توصیف می‌کنند که کعب، روی پا است.
در نقل کلینی که البته معتبر درجه دو است، «واحدة واحدة» آمده است که درک بهتری به ما می‌دهد. همه آقایان از این روایت این برداشت را داشته‌اند که منظور این است که هر کدام از اجزای وضو، یک مرتبه است . فرموده‌اند که حدیث می‌خواهد بگوید یک مرتبه لازم است و بیش‌تر آن را منع نکرده است. ببینید، بنده با این فرمایش آقایان مخالف نیستم، اما خب، این واضح است که یک بار باید انجام شود و قرار نیست کسی فکر کند که شاید کم‌تر از آن هم می‌شود. کمتر از یک، یعنی صفر، یعنی هیچ، یعنی حذف یکی از کارهایی که در آیه وضو گفته شده است و اگر امام علیه‌السلام بخواهند این را بگویند، سخن لهو است و بلکه غیر معمول و غیر حکیمانه. اگر ما باشیم و این روایت و روایاتی که مکررا پیش از این داشتیم، به نظر حقیر امام علیه‌السلام این مطلب را از باب توصیه به یک بار می‌فرمایند و این‌که بیش‌تر از آن واقعا نیازی نیست و مطلوب الله این است که یک بار شسته شود و این یعنی یک بار انجام هر قسمت وضو مطلوب و مستحب است.
البته بنده این را از خودم و بر اساس آن‌چه از روح شریعت دریافت کرده‌ام، اضافه کنم که بله، اگر با یک بار شستن، نظافت و تمیزی لازم انجام نشد، آن وقت یک بار شستن مستحب نیست و باید با ملاحظه گرفتار نشدن به وسواس و اسراف، آن قدر شست تا نظافت و تمیزی لازم حاصل شود.
این برداشت حقیر تا این جا است، تا ببینیم روایات بعدی، تغییر و اصلاحی در این برداشت دارند یا خیر.