حدیث 1139
1139- 2-[1] وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أحْمَدَ بْنِ یحْیی عَنْ أبیهِ عَنِ ابْنِ الْمُغیرَةِ عَنِ السَّکونیِّ عَنْ جَعْفَرٍ ع قالَ: قالَ رَسولُ اللهِ ص لا تَضْرِبوا وُجوهَکُمْ بِالْماءِ إذا تَوَضَّأْتُمْ وَ لَکِنْ شُنّوا الْماءَ شَنّاً[2].
وَ رَواهُ الْکُلَینی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یحْیی (العطار) عَنْ عَبْدِاللهِ بْنِ مُحَمَّدِ بْنِ عیسَی عَنْ أبیهِ عَنِ ابْنِ الْمُغیرَةِ عَنِ (إسماعیل بن أبیزیاد) السَّکونیِّ عَنْ أبیعَبْدِاللهِ ع[3]
أقولُ: هَذا مُحْتَمِلٌ لِلنَّسْخِ وَ لِلْحَمْلِ عَلَی نَفْی الْوُجوبِ أوْ عَلَی النَّهْی عَنْ زیادَةِ الضَّرْبِ وَ الْإفْراطِ فیهِ[4].
——————————
[1]– التهذیب 1- 357- 1072، و الاستبصار 1- 69- 208.
[2]– شن الماء علی التراب- فرقه علیه (مجمع البحرین 6- 273).
[3]– الکافی 3- 28- 3.
[4]– ورد فی هامش المخطوط ما نصه- حمل الشیخ الأول علی الجواز و الثانی علی الکراهة و التعلیل فی الأول دال علی الاستحباب و الرجحان. (منه قده).
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه ین حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به محمد بن احمد بن یحیی بن عمران که معتبر درجه یک است، از پدرش از عبدالله بن مغیره از اسماعیل بن ابیزیاد السکونی روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند، مگر دو نفر. یکی محمد بن احمد بن یحیی که ثقه مشروط است که البته مشکلی در اینجا ایجاد نمیکند و دیگری احمد بن یحیی بن عمران که از ثقات درجه دو است که با این حساب معتبر درجه دو است
ثقةالاسلام الکلینی هم شبیه این حدیث را از محمد بن یحیی العطار از عبدالله بن محمد بن عیسی الاشعری از پدرش از عبدالله بن مغیره به باقی سند که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: مجهول أو ضعیف (مر). مجهول أو ضعیف (مل).
در این حدیث میگوید که آب را به صورتتان نپاشید، بلکه هنگام وضو به آرامی آب را بریزید. پیش از این هم روایتی با این مضمون داشتیم که انسان خوب است هنگام وضو، یا به طور کلی شست و سو، مراقب باشد که اطراف یا اطرافیان را بیخودی خیس نکند. به هر حال اتفاق خوبی نیست. انسان هم باید با وقار وضو بگیرد و هم موجب کثیفی اطراف و آزار اطرافیان نشود.
نمیدانم چرا جناب شیخ حر، احتمال دادهاند این حدیث از باب نسخ است و نسخ چه چیزی نمیدانم. شاید منظورشان نسخ روایت قبل باشد. اگر ایشان «فلیصفق» را در روایت قبل به ضربه زدن با آب به صورت معنا کرده باشند، خب، این روایت به ظاهر مخالف آن میشود، اما اولا چنین معنایی قطعی نیست و مهمتر آنکه آن روایت درباره ناعس بود و در نَه شرایط عادی. یعنی وقتی طرف چرت میزند، یا به عبارت حقیر گیج خواب است و باید خواب را از سر بپراند. سایر توضیحات ایشان هم خالی از وجه نیست.