حدیث 1076
1076- 4-[1] مُحَمَّدُ بْنُ الْحَسَنِ بِإسْنادِهِ عَنْ سَعْدِ بْنِ عَبْدِاللهِ عَنْ أحْمَدَ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنِ الْحُسَینِ بْنِ سَعیدٍ وَ أبیهِ مُحَمَّدِ بْنِ عیسَی عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ أبیعُمَیرٍ عَنِ ابْنِ أُذَینَةَ عَنْ زُرارَةَ وَ بُکَیرٍ ابْنَی أعْینَ عَنْ أبیجَعْفَرٍ ع أنَّهُ قالَ فی الْمَسْحِ تَمْسَحُ عَلَی النَّعْلَینِ وَ لا تُدْخِلُ یدَکَ تَحْتَ الشِّراکِ وَ إذا مَسَحْتَ بِشَیءٍ مِنْ رَأْسِکَ أوْ بِشَیءٍ مِنْ قَدَمَیکَ ما بَینَ کَعْبَیکَ إلَی أطْرافِ الْأصابِعِ فَقَدْ أجْزَأکَ.
——————————
[1]– التهذیب 1- 90- 237.
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام معتبر درجه یک است.
شیخ الطائفه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به سعد بن عبدالله القمی که معتبر درجه یک است، از احمد بن محمد بن عیسی الاشعری از حسین بن سعید الاهوازی و پدرش، محمد بن عیسی الاشعری از محمد بن ابیعمیر از عمر بن اذینه از زراره و بکیر، فرزندان اعین روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند.
* * *
علامه مجلسی: صحیح (مل).
بر خلاف حدیث قبلی که طریقش معتبر نبود، این حدیث بلاخلاف معتبر است و صریح و واضح، لذا فقط متن آن را میخوانم و مرور میکنیم و وسطش چند جملهای هم توضیح میدهم.
1. امام باقر علیهالسلام میفرمایند که در مسح، بر نعلین مسح میکنی و دستت را زیر بند کفش داخل نمیکنی. مطلب واضح است و امام علیهالسلام دارند جواز این کار را میفرمایند. نیازی به کلنجار رفتن با روایت و استثنا قایل شدن و این چیزها نیست.
2. در مورد مسح سر هم تصریح میفرمایند که مسح بعض سر هم کافی است.
3. پاها را هم به سر ملحق میکنند و به صراحت میفرمایند که مسح بخشی از پا، از بین اطراف انگشتان تا کعبین مجاز است و کفایت میکند. به نظر کاملا واضح است، حتی مسح از نوک یکی از انگشتان پا، تا کعبین، همهاش لازم نیست و مقداری از آن هم کفایت میکند. مثلا از نوک یکی از انگشتان، تا برآمدگی روی پا مسح کند، یا حتی مقداری از آن. یا از برامدگی روی پا، تا کعبین را مسح کند، یا حتی بخشی از آن را. اگر روایات «تحت الشراک» را هم در نظر داشته باشید، مطلب خیلی گویاتر میشود. با این حساب، حتی اگر لک ناخن و مانند اینها، مانع مسح هم باشد، میشود همه انگشتان پا لاک داشته باشد و مسح وضو انجام شود و نیازی نیست که یکی از انگشتان را جا بیاندازند. البته ما در آینده، درباره لاک و موانعی که آقایان درباره شستن و مسح مطرح کردهاند، صحبت خواهیم داشت.