حدیث 1074

1074- 2-[1] مُحَمَّدُ بْنُ یعْقوبَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یحْیی عَنْ عَلی بْنِ إسْماعیلَ عَنْ عَلی بْنِ النُّعْمانِ عَنِ الْقاسِمِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ سُلَیمانَ عَمِّهِ قالَ: سَألْتُ أباالْحَسَنِ موسَی ع قُلْتُ جُعِلْتُ فِداکَ یکونُ خُفُّ الرَّجُلِ مُخَرَّقاً فَیدْخِلُ یدَهُ فَیمْسَحُ ظَهْرَ قَدَمِهِ[2] أ یجْزیهِ ذَلِکَ قالَ نَعَمْ.
وَ رَواهُ الصَّدوقُ مُرْسَلاً[3]
وَ رَواهُ الشَّیخُ بِإسْنادِهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ یعْقوبَ مِثْلَهُ[4].
——————————
[1]– الکافی 3- 31- 10، و أورده فی الحدیث 16 من الباب 38 من أبواب الوضوء.
[2]– فی نسخة الفقیه 1- 48- 98 قدمیه، و کذا التهذیب 1- 65- 185 (منه قده).
[3]– الفقیه 1- 48- 98.
[4]– التهذیب 1- 65- 185.

طریق این حدیث به معصوم علیه‌السلام غیر معتبر است.
ثقةالاسلام الکلینی این حدیث را از محمد بن یحیی العطار از علی بن اسماعیل بن عیسی از علی بن نعمان از قاسم بن محمد بن سلیمان از جعفر بن سلیمان روایت کرده است که همه از ثقات درجه یک هستند، مگر دو نفر. یکی قاسم بن محمد بن سلیمان که از ثقات درجه دو است و دیگری جعفر بن سلیمان که مجهول است.
شیخ صدوق هم شبیه این حدیث را البته با تفاوت‌هایی در الفقیه به صورت مرسل نقل کرده است که مرسلات ایشان هم از قاعده کلی مرسلات خارج نیست. (مرسلات کتب اربعه)
شیخ الطائفه نیز شبیه این حدیث را به طریق خود در التهذیب و الإستبصار به ثقةالاسلام الکلینی که معتبر درجه یک است، به باقی سند روایت کرده است که دیدیم معتبر نیست.
* * *
علامه مجلسی: ضعیف أو مجهول (مر). ضعیف (مل).

طریق این حدث، به معصوم علیه‌السلام معتبر نیست، اما نکته خاصی هم ندارد. انسان چه کفش یا پاپوشش پاره باشد یا نباشد، می‌تواند دستش را داخل آن کند و روی پایش را مسح کند، کما این‌که می‌تواند دست زیر عمامه و کلاه و هر سرپوشی کند و سر را مسح کند.