الحدیث 18 / 15
15/18- عنه، قال: و بالإسناد الأول أن الصادق علیهالسلام سمی أصحاب القائم علیهالسلام لأبیبصیر فیما بعد. فقال علیهالسلام: «أما الذی فی طاربند الشرقی: بندار بن أحمد بن سبکة یدعی[1] بازان و هو السیاح المرابط. و من أهل الشام، رجلین یقال لهما: إبراهیم بن الصباح و یوسف بن جریا[2]، فیوسف عطار من أهل دمشق، و إبراهیم قصاب من قریة صویقان[3]. و من الصامغان: أحمد بن عمر الخیاط من سکنة[4] بزیغ، و علی بن عبدالصمد التاجر من سکنة[5] البحارین[6]. و من أهل سیراف[7] سلم الکوسج البزاز من سکنة[8] الباغ، و خالد بن سعید بن کریم [الدهقان] و الکلیب الشاهد من دانشاه[9]. و من مرورود: [جعفر الشاه] الدقاق و جوز[10] مولی الخصیب. و من مرو، اثنا عشر رجلا و هم: بندار بن الخلیل العطار، و محمد بن عمر الصیدانی[11]، و عریب بن عبدالله بن کامل، و[12] مولی قحطبة، و سعد الرومی، و صالح بن الرحال، و معاذ بن هانی، و کردوس الأزدی، و دهیم بن جابر بن حمید، و طاشف بن علی القاجانی، و قرعان بن صوید[13]، و جابر بن علی الأحمر، و جوشب ابن جریر. و من بیروت، تسعة رجال: زیاد بن عبدالرحمان بن جحدب، و العباس بن الفضل بن قارب، و إسحاق[14] بن سلیمان الحناط، و علی بن خالد، و سلام[15] بن سلیم ابن الفرات البزاز، و محمونة[16] بن عبدالرحمان بن علی، و جریر بن رستم بن سعد الکیشاتی[17]، و حرب بن صالح، و عمارة بن عمر[18]. و من طوس، أربعة رجال: شهمرد بن حمران، و موسی بن مهدی، و سلیمان ابن طلیعة[19] (، و) من الواد- و کان الواد موضع قبر الرضا علیهالسلام- [و] علی بن السندی الصیرفی. و من الفاریاب[20]: شاهویه[21] بن حمزة، و علی بن کلثوم من سکة[22]، تدعی باب الجبل. و من الطالقان، أربعة و عشرون رجلا: المعروف بابن الرازی الجبلی، و عبدالله بن عمیر، و إبراهیم بن عمرو، و سهل بن رزق الله، و جبرئیل الحداد، و علی ابن أبیعلی الوراق، و عبادة بن جمهور، و محمد بن جیهاد[23]، و زکریا بن حبسة[24]، و بهرام بن سرح، و جمیل بن عامر بن خالد، و خالد و کثیر مولی جریر، و عبدالله بن قرط بن سلام، و فزارة بن بهرام، و معاذ بن سالم بن خلید[25] التمار، و حمید بن إبراهیم بن جمعة القزاز[26]، و عقبة بن وفنة[27] بن الربیع، و حمزة بن العباس بن جنادة من دار الرزق، و کائن بن جنید[28] الصایغ، و علقمة بن مدرک، و مروان بن جمیل بن ورقاء[29]، و ظهور مولی زرارة بن إبراهیم و جمهور بن الحسین الزجاج، و ریاش ابن سعد بن نعیم. و من سجستان: الخلیل بن نصر من أهل زنج، و ترک بن شبة، و إبراهیم بن علی. و من غور، ثمانیة رجال: محج بن خربوذ[30]، و شاهد بن بندار، و داود بن جریر، و خالد بن عیسی، و زیاد بن صالح، و موسی بن داود، و عرف الطویل، و ابن کرد. و من نیسابور، ثمانیة عشر رجلا: سمعان بن فاخر، و أبولبابة بن مدرک، و إبراهیم بن یوسف القصیر، و مالک بن حرب بن سکین، و زرود بن سوکن، و یحیی ابن خالد، و معاذ بن جبرائیل، و أحمد بن عمر بن نغرة[31]، و عیسی بن موسی السواق و یزید بن درست، و محمد بن حماد بن شیث[32]، و جعفر بن طرخان، و علان ماهویه، و أبومریم، و عمر[33] بن عمیر بن مطرف، و بلیل بن وهائل[34] بن هو مردیار. و من هراة، اثنا عشر رجلا: سعید بن عثمان الوراق، و ما سحر بن عبدالله بن نبیل[35]، و المعروف بغلام[36] الکندی و سمعان القصاب، و هارون بن عمران، و صالح بن جریر، و المبارک[37] بن معمر بن خالد، و عبدالأعلی بن إبراهیم بن عبده، و نزل بن حزم، و صالح بن هیثم، و آدم بن علی، و خالد القواس. و من أهل بوسنج، أربعة رجال: ظاهر بن عمر[38] بن طاهر المعروف بالأصلع، و طلحة بن طلحة السائح، و الحسن بن الحسن بن مسمار، و عمر بن عمرو[39] بن هشام. و من الری،: سبعة رجال: إسرائیل القطان، و علی بن جعفر بن خرزاد[40]، و عثمان بن علی بن درخت، و مسکان بن جبلة[41] بن مقاتل، و کرد[42] بن شیبان، و حمدان بن کر، و سلیمان بن الدیلمی. و من طبرستان، أربعة رجال: خوشاد[43] بن کردم، و بهرام بن علی، و العباس بن هاشم، و عبدالله بن یحیی. و من قم، ثمانیة عشر رجلا: غسان بن محمد [بن] غسان، و علی بن أحمد بن مرة[44] بن نعیم بن یعقوب بن بلال، و عمران بن خالد بن کلیب، و سهل بن علی بن صاعد، و عبدالعظیم بن عبدالله بن الشاه، و حسکة بن هاشم بن الدایة، و الأخوص ابن محمد بن إسماعیل بن نعیم بن ظریف[45]، و بلیل بن مالک بن سعد بن طلحة بن جعفر ابن أحمد بن جریر، و موسی بن عمران بن لاحق، و العباس بن زمر[46] بن سلیم، و الحرید[47] بن بشر ابن بشیر، و مروان بن علابة بن جریر المعروف بابن رأس الزق، و الصقر بن إسحاق بن إبراهیم، و کامل بن هشام. و من قومس، رجلان: محمد[48] بن محمد [بن أحمد] بن أبیالشعب، و علاء بن حمویة بن صدقة من قریة الخرقان. و من جرجان، اثنا عشر رجلا: أحمد بن هرقد[49] بن عبدالله، و زرارة بن جعفر، و الحسین بن علی بن مطر، و حمید بن نافع، و محمد بن خالد بن مر بن حوتة[50]، و علاء[51] بن حمید بن جعفر بن عبد[52]، و إبراهیم بن إسحاق بن عمرو، و علی بن علقمة بن (عمرو) محمود و سلمان بن یعقوب، و العریان بن الخفان الملقب بحالروت، و شعبة بن علی، و موسی بن کردویه. و من موقان، رجل: و هو عبیدالله بن محمد بن ماجور. و من السند، رجلان: شباب[53] بن العباس بن محمد، و نظر[54] بن منصور یعرف بنافشث[55]. و من همدان، أربعة رجال: هارون بن عمران بن خالد، و طیفور بن محمد بن طیفور، و أبان بن محمد بن الضحاک و عتاب بن مالک بن جمهور. و من جابروان، ثلاثة رجال: کرد بن حنیف، و عاصم بن خلیل[56] الخیاط، و زیاد بن رزین. و من النوی، رجل: لقیط بن الفرات. و من أهل الخلاط: وهب بن حرنید[57] بن سروین. و من تفلیس، خمسة رجال: جحد[58] بن الزیت، و هانئ العطاردی، و جواد ابن بدر، و سلیم بن وحید، و الفضل بن عمیر. و من باب الأبواب: جعفر بن عبدالرحمان. و من سنجار، أربعة رجال: عبیدالله بن زریق، و شحم[59] بن مطر، و هبة الله [بن زریق بن] صدقة، و هبل بن کامل. و من قالی قلا: کردوس بن جابر. و من سمیساط: موسی بن زرقان. و من نصیبین، رجلان: داود بن المحق، و حامد صاحب البواری. و من الموصل: رجل یقال له سلیمان بن صبیح من القریة الحدیثة. و من تل موزن[60]، رجلان: یقال لهما [بادصنا] بن سعد بن السحیر، و أحمد بن حمید بن سوار. و من بلد: رجل یقال له بور بن زایدة بن ثوران[61]. و من الرها: رجل یقال له کامل بن عفیر. و من حران: زکریا السعدی. و من الرقة[62]، ثلاثة رجال: أحمد بن سلیمان بن سلیم، و نوفل بن عمر، و أشعث بن مالک[63]. و من الرافقة[64]: عیاض بن عاصم بن سمرة بن جحش، و ملیح بن أسعد[65]. و من حلب، أربعة رجال: یونس بن یوسف، و حمید بن قیس بن سحیم[66] بن مدرک بن علی بن حرب بن صالح بن میمون، و مهدی بن هند بن عطارد، و مسلم بن هوارمرد. و من دمشق، ثلاثة رجال: نوح بن جریر، و شعیب بن موسی، و حجر بن عبید[67] الله الفزاری. و من فلسطین: سوید بن یحیی. و من بعلبک: المنزل بن عمران. و من الطبریة: معاذ بن معاذ. و من یافا: صالح بن هارون. و من قومس[68]: ریاب بن جلدة[69]، و الجلیل[70] بن السید. و من تیس[71]: یونس بن الصقر، و أحمد بن مسلم بن مسلم. و من دمیاط: علی بن زائدة. و من أسوان[72]: حماد بن جمهور. و من الفسطاط، أربعة رجال: نصر بن (ال) حواس، و علی بن موسی الفزاری، و إبراهیم بن صفیرة[73]، و یحیی بن نعیم. و من القیروان: علی بن موسی بن الشیخ، و عنبرة بن قرطة. و من باغة: شر حبیل السعدی. و من بلبیس[74]: علی بن معاذ. و من بالس: همام[75] بن الفرات. و من صنعاء: الفیاض بن ضرار بن ثروان، و میسرة بن غندر بن المبارک. و من مازن: عبدالکریم بن غندر. و من طرابلس: ذو النورین عبده[76] بن علقمة. و من أیلة[77]، رجلان: یحیی بن بدیل، و حواشة بن الفضل. و من وادی القری: الحر بن الذرقان[78]. و من خیبر: رجل یقال له سلمان[79] بن داود. و من زیدار[80]: طلحة بن سعید بن بهرام. و من الجار: الحارث بن میمون. و من المدینة، رجلان: حمزة بن طاهر، و شر حبیل بن جمیل. و من الربذة[81]: حماد بن محمد بن أبینصر. و من الکوفة، أربعة عشر رجلا: ربیعة بن علی بن صالح، [و] تمیم بن العباس[82] ابن أسد، و العصرم[83] بن عیسی، و مطرف بن الکندی، و هارون بن صالح بن میثم، و وکایا بن سعد، و محمد بن روایة، و الحروب[84] بن عبدالله بن ساسان، و عودة[85] الأعلم، و خالد بن عبدالقدوس، و إبراهیم بن مسعود بن عبدالحمید، و بکیر[86] بن سعد بن خالد، و أحمد بن ریحان بن حارث، و غرث الأهدانی[87]. و من القلزم: الرحبة[88] بن عمرو، و شبیب بن عبدالله. و من الحیرة: بکر بن عبدالله بن عبدالواحد. و من کوثی ربا: حفص بن مروان. و من طهنة: الجیاب[89] بن سعد، و صالح بن طیفور. و من الأهواز: عیسی بن تمام، و جعفر بن سعید الضریر، یعود بصیرا. و من الشام[90]: علقمة بن إبراهیم. و من إصطخر: المتوکل بن عبیدالله، و هشام بن فاخر. و من المولتان[91]: حیدر بن إبراهیم. و من النیل: شاکر بن عبده. و من قندابیل[92]: عمرو بن فروة. و من المدائن، ثمانیة نفر: الأخوان الصالحان[93] محمد و أحمد ابنا[94] المنذر، و میمون بن الحارث، و معاذ بن علی بن معروف بن عبدالله، و الحارس[95] بن سعید، و زهیر بن طلحة، و نصر، و منصور. و من عکبرا: زائدة بن هبة. و من حلوان: ماهان بن کثیر[96]، و إبراهیم بن محمد. و من البصرة: عبدالرحمان بن الأعطف بن سعد، و أحمد بن ملیح، و حماد بن جابر. و أصحاب الکهف: مکسلمینا[97] و أصحابه. و التاجران الخارجان من أنطاکیة: موسی بن عون، و سلیمان بن حر، و غلامهما الرومی. و المستأمنة إلی الروم، أحد عشر رجلا: صهیب بن العباس، و جعفر بن حلال، و ضرار بن سعید، و حمید القدوس النازی[98]، و المنادی، و مالک بن خلید، و بکیر[99] بن الحر، و حبیب بن حنان، و جابر بن سفیان. و النازلان بسرندیب و هما: جعفر بن زکریا، و دانیال بن داود. و من مندرا[100]، أربعة رجال: حور بن طرحان[101]، و سعید بن علی، و شاه بن بزرج[102]، و حر بن جمیل. و المفقود من مرکبه بسلاهط: اسمه المنذر بن زید. و من سیراف- أو قیل: شیراز، الشک من مسعدة-: الحسین بن علوان. و الهاربان إلی سردانیة: السری بن الأغلب، و زیادة الله بن رزق الله (عقبة). و المتخلی بصقلیة: أبوداود الشعشاع. و الطواف لطلب الحق من یخشب و هو: عبدالله بن صاعد بن عقبة. و الهارب من بلخ من عشیرته: أوس بن محمد. و المحتج بکتاب الله علی الناصب من سرخس: نجم بن عقبة بن داود. و من فرغانة: أزدجاه بن الوابص. و من البریة[103]: صخر بن عبدالصمد القبایلی[104]، و یزید بن فاجر[105]. فذلک ثلاث مائة و ثلاثة عشر رجلا بعدد أهل بدر.»[106]
—————————————-
[1]. [در مأخذ: بندار بن أحمد بن سکة تدعی.]
[2]. در مأخذ: صریا.
[3]. در مأخذ: سویقان.
[4]. [در مأخذ: من سکة.]
[5]. [در مأخذ: من سکة.]
[6]. [در مأخذ: النجارین.]
[7]. [در متن: السراف.]
[8]. [در مأخذ: من سکة.]
[9]. [در متن: الکلب الناهد من ذانشاه.]
[10]. [در مأخذ: جور.]
[11]. [در مأخذ: صیدنانی.]
[12]. [ظاهرا این و زائد است.]
[13]. [در مأخذ: سوید.]
[14]. [در مأخذ: سحیق.]
[15]. [در مأخذ: سلم.]
[16]. [در مأخذ: محمویة.]
[17]. [در مأخذ: الکیسانی.]
[18]. [در مأخذ: معمر.]
[19]. [در مأخذ: طلیق.]
[20]. [در متن: الغاریات.]
[21]. [در متن: هو شاکر.]
[22]. [در متن: من سکنة.]
[23]. [در مأخذ: جیهار.]
[24]. [در مأخذ: حبة.]
[25]. [در مأخذ: جلید.]
[26]. [در مأخذ: الغزال.]
[27]. [در مأخذ: وفر.]
[28]. [در مأخذ: حنیذ.]
[29]. [در متن: دزقا.]
[30]. [در متن: مجیج (مجیع؟) بن جربوز.]
[31]. [در مأخذ: زفر.]
[32]. [در مأخذ: شیت.]
[33]. [در مأخذ: عمرو.]
[34]. [در مأخذ: وهاید.]
[35]. [در مأخذ: نیل.]
[36]. [در مأخذ: بعلام.]
[37]. [در متن: المارک.]
[38]. [در مأخذ: طاهر بن عمرو.]
[39]. [در مأخذ: عمرو بن عمر.]
[40]. [در متن: حواذر.]
[41]. [در مأخذ: جبل.]
[42]. در مأخذ: کردین.
[43]. [در مأخذ: حرشاد.]
[44]. [در مأخذ: برة.]
[45]. [در مأخذ: طریف.]
[46]. [در مأخذ: زفر.]
[47]. [در مأخذ: الحوید.]
[48]. [در مأخذ: محمود.]
[49]. [در مأخذ: هارون.]
[50]. [در مأخذ: قرة بن حویة.]
[51]. [در مأخذ: علان.]
[52]. [در مأخذ: حمید.]
[53]. [در مأخذ: سیاب.]
[54]. [در مأخذ: نصر.]
[55]. [در مأخذ: بناقشت.]
[56]. [در مأخذ: خلید.]
[57]. [در مأخذ: خربند.]
[58]. [در مأخذ: جحدر.]
[59]. [در مأخذ: سحیم.]
[60]. [در متن: یلمورق.]
[61]. [در مأخذ: شروان.]
[62]. [در متن: الترافعة.]
[63]. [در متن: مال.]
[64]. [در متن: الرابعة.]
[65]. [در مأخذ: سعد.]
[66]. [در متن: قیس و سهیم.]
[67]. [در مأخذ: عبد.]
[68]. [در مأخذ: قرمس.]
[69]. [در مأخذ: الجلود.]
[70]. [در مأخذ: الخلیل.]
[71]. [در متن: تئیس(- تنیس: جزیرهای در آبهای مصر؟).]
[72]. [در متن: أسوار.]
[73]. [در مأخذ: صفیر.]
[74]. [در متن: تلبیس.]
[75]. [در متن: حمام.]
[76]. [در مأخذ: عبیدة.]
[77]. [در مأخذ: أبلة.]
[78]. [در مأخذ: الزبرقان.]
[79]. [در مأخذ: سلیمان.]
[80]. [در مأخذ: ربدار.]
[81]. [در متن: الزیذه.]
[82]. [در مأخذ: إلیاس.]
[83]. [در مأخذ: العضرم.]
[84]. [در مأخذ: الحر.]
[85]. [در مأخذ: قودة.]
[86]. [در مأخذ: بکر.]
[87]. [در مأخذ: غوث الأعرابی.]
[88]. [در مأخذ: المرجئة.]
[89]. [در مأخذ: الحباب.]
[90]. [در متن: السلم.]
[91]. [در متن: مولیان.]
[92]. [در متن: قندایل.]
[93]. [در متن و مأخذ: الأخوین الصالحین.]
[94]. [در متن و مأخذ: ابنی.]
[95]. [در مأخذ: الحرسی.]
[96]. [در متن: کبتر.]
[97]. [در متن: کمسکمینا.]
[98]. [در مأخذ: القدوسی.]
[99]. [در مأخذ: بکر.]
[100]. [در مأخذ: سندرا.]
[101]. [در مأخذ: خور بن طرخان.]
[102]. [در متن: بزرح.]
[103]. [در مأخذ: الترمد.]
[104]. [در مأخذ: القنابلی.]
[105]. [در مأخذ: قادر.]
[106]. دلائل الإمامة: [566- 575 (ح 528).].
طریق این حدیث به معصوم علیهالسلام، غیر معتبر است.
این حدیث را صاحب دلائل الأمامه (ص 566) به همان سند حدیث شماره 16 این کتاب روایت کرده است و در نتیجه همان اشکالات سندی، در این جا هم وارد است و در نتیجه طریق این حدیث هم به معصوم علیهالسلام معتبر نیست.
این روایت هم از جمله روایاتی است که در بحارالأنوار نیست.
صاحب دلائل الإمامة، لطف کردهاند و دو حدیث قبل را با این حدیث کامل کردهاند و نام این سیصد و سیزده نفر را هم مشخص کردهاند. در این حدیث نام دقیق افراد، منظورم نام خودشان و نام پدرشان که چیزی شبیه نام و نام خانوادگی امروز است، به همراه نام شهرها و توضیحات دیگری آمده است.
نکتهای را این جا عرض کنم. در این سه روایت و بعضی روایات دیگر، صحبت از طالقان و یاران طالقانی امام عصر شده است. فارغ از این که این روایات معتبر هست یا خیر، توجه به این نکته مهم است که تنها طالقان موجود در جغرافیای فلات ایران، طالقان ما در بین راه کرج تا قزوین نیست. طالقان دیگری هم هست که در افغانستان فعلی، یا به عبارتی در خراسان بزرگ قرار دارد و سابقه تاریخی، علمی و فرهنگی بسیار طولانی هم دارد و سابقهاش به پیش از اسلام بر میگردد. بر عکس طالقان افغانستان که جزء خراسان بزرگ بوده است، طالقان ما جزء منطقه جبال در عراق عجم بوده که در بعضی متون تاریخی بخشی از قزوین، حتی دیلم و بعضا طبرستان معرفی شده است. طالقان افغانستان که گاهی هم به صورت تالقان نوشته میشود، الآن مرکز ولایت تخار است و اتفاقا اطراف آن شیعهنشین هم هست. مردم این ولایت بیشتر ازبک و تاجیک هستند، اما هزاره و قزلباش و غیره هم دارد.
از اینها که بگذریم، جالب آنکه دیدهام بعضی از اهل منبر، توضیحات و تفسیرهای مفصلی هم درباره این افراد دادهاند و دست به توجیهات غیر متعارفی هم زدهاند. مثلاً از آنجایی که افراد شناخته شدهای از گذشتگان، اعم از بزرگان صحابه حضرت رسول الله صلیاللهعلیهوآله و امیر مؤمنان صلیاللهعلیهوآله تا امامان آخر و نیز بزرگان از فقها و محدثین و علما، در بین این اسامی نیست، گفتهاند که اسامی موجود در این روایت، نمادین و مستعار و … است که اگر به نامها نگاه کنید، از توجیهشان خنده آید خلق را. پیشنهاد میکنم خودتان یک نگاهی به اسمها بیاندازید.
علی ای حال! با توجه به ضعف سند این احادیث، چه کاری است که بخواهیم به آن استناد کنیم و خود را گرفتار توجیهات و عجیب و غریب و غیر متعارف کنیم.
حدیث هم غیر این نام و نشانها مطلب خاصی ندارد که بخواهیم به آن بپردازیم. فقط این نکته تکراری را عرض کنم که تعداد زیادی از مناطق مذکور در این روایت شناسایی شدهاند و تعدادی فعلاً همچنان بلاتکلیف هستند.